جاى خود را به متنى داده است كه چندان ربطى با پايان رسالهء بيست و دوّم ندارد و املاى مغلوط آن عدم اصالت آن را برملا مىكند ( متن ، ص 452 و بعد ) . اين قسمت با عبارت « تمّت الكتاب الانسان الكامل فى معرفته الوافر » پايان مىيابد . اين در واقع تقليدى از عنوان اثر معروف عبد الكريم جيلى ، « انسان الكامل فى معرفة الاواخر و الاوائل » است و به يقين از نسفى نيست . از جانب ديگر ، هم در مقدّمهء مجموعه و هم در بسيارى از رساله‌ها ، به راستى سخن از انسان كامل به ميان آمده است . لاجرم اين عنوان ، بىارتباط با مضمون و فحواى كتاب نيست . چون ، از جانب ديگر ، نسخهء خطّى وين نخستين نسخهء تصنيف مورد نشر ماست كه در فهرست توصيف شده ، اين عنوان خصلت سنّتى يافته است ( ر . ك . كاتالوگ منچستر و مقالهء فريتس ماير ) . ما به همين مناسبت آن را نگاه داشته‌ايم ، زيرا اين مجموعه مبنا و اصل چاپ ما را تشكيل مىدهد . عنوان مبدأ و معاد مجموعهء سوّم بيشتر صحّت دارد . در واقع ، اين عنوان را در پايان رسالهء هيجدهم نسخهء خطّى ولىّ الدّين افندى 1767 برگ 302 الف مىتوان يافت ( و در قسمت مربوط به نسخهء ولىّ الدّين افندى 1685 ) ، در آنجا گفته شده است كه « جلد دوم كتاب مبدأ و معاد پايان يافت » . اين دو نسخهء خطّى يگانه نسخه‌هايى هستند كه معرّف وضع حقيقى و بىحشو و زوايد اين مجموعه مىباشند ، ولى در ظاهر كامل نيستند . در اين اوضاع و شرائط به دشوارى مىتوان نظر خود را در اين يا آن مورد بيان كرد . عنوان كتاب منازل السّائرين يگانه عنوانى است كه در متن از آن نام برده شده است ، هم در نسخه‌هاى موجود كه اين مجموعه مشتمل بر آنهاست - نسخهء ولىّ الدّين افندى 1767 و 1685 - و هم در نسخه‌هايى كه چندين صورت آنها را با هم تأليف و تلفيق مىكند ، مانند نسخهء نور عثمانيّه 4899 و ، به شيوه‌اى ديگر ، نسخهء دكتر ميناسيان 192 . ولى گويى ما اين مجموعه را به صورت كامل در دسترس نداريم . اينك نسخه‌هاى خطّى ما . الف ) نسخه‌هاى خطّى شامل بر يك مجموعهء واحد 1 . كتاب الانسان الكامل S نسخهء على پاشا 2802 . اين نسخهء خطّى شامل سه بخش است : 1 - برگ‌هاى 1 ب - 95 الف . مقدّمهء آن و رساله‌هاى IIVX - I مجموعهء ما . كتابت آن در روز پنجشنبه 17 جمادى الثّانى 951 ، هنگام ظهر ، به توسّط ولىّ بن اسكندر ، شاگرد حضرت افندى